otwarta sala łóżkowa w zakładzie w Kortau
Złota era zakładu w Kortowie
Na początku XX w. zmiany w psychiatrii doprowadziły do tego, iż cele i izolatki zastąpiono dużymi salami dla chorych, zmieniło się też podejście do pacjenta. Ten czas rozkwitu Kortau przypadał na rządy dyrektora Stoltenhoffa. Zakład stał się jednym z największych i najnowocześniejszych w Prusach Wschodnich. Na jego planie powstał zakład psychiatryczny Kocborowo.
otwarta sala łóżkowa w zakładzie w Kortau
pokój muzyczny dla pacjentów w jednym z pawilonów Na zdjęciu: otwarta sala łóżkowa w zakładzie w Kortau, źródło: Deutsche Heil Und Pflegeanstalten Für Psychischkranke In Wort Und Bild, w kolorze dzięki stronie myheritage.com

Złota era
Czas rozkwitu Kortau przypadał na rządy dyrektora  Adolfa Stoltenhoffa (?-1917). O samym dyrektorze wiadomo niewiele, jedynie, że pracował w latach 1880-1882 w zakładzie Friedrichsberg w Hamburgu (Irren-, Heil- und Pflegeanstalt Friedrichsberg) u prof. Mayera. Rozwój Kortau przebiegał w dwójnasób: po pierwsze dobudowywano stale coraz więcej pawilonów i pomieszczeń (powstały dodatkowe pawilony, sale leczenia ogólnego, blok operacyjny, gabinet RTG, oddział ginekologiczny, laboratorium, sale wykładowe, zakład anatomopatologii), co doprowadziło do zwiększenia pojemności zakładu z pierwotnych 600 do 1552 pacjentów (tuż przed II WŚ). Po drugie podążano z duchem czasu i najnowszymi rozwiązaniami w psychiatrii instytucjonalnej.

Czas II. połowy XIX w. i początków XX w. przyniósł sporo reform w ówczesnej psychiatrii. Postulowane były one m.in. przez wybitnych niemieckich psychiatrów: Aloisa Alzheimera (1864-1915), Franza Nissla (1860-1919) i Ernsta Franza Sioli (1852-1922) i polegały na przejściu z używania środków przymusu bezpośredniego, jak karmienie siłą, zamykanie w izolatkach i używanie kaftanów bezpieczeństwa, do starań przywrócenia pacjentom spokoju. Tak więc leczono ciepłą kąpielą, odpoczynkiem i spacerami po zakładzie. Izolatki zamieniono na duże sale z wieloma łóżkami, gdzie personel mógł cały czas obserwować pacjentów (niem. Wächsale) oraz tarasy z łóżkami i siatkami chroniącymi przed wiatrem (niem. Liegehalle). Od początku istnienia Kortau stosowano leczenie przez pracę. Pacjenci mogli pracować w przyszpitalnych ogrodach warzywnych i przy innych uprawach – w obręb majątku kortowskiego wchodził też folwark Pozorty. Była to jakaś pierwotna forma pracy chronionej. pokój muzyczny dla pacjentów w jednym z pawilonów
Na zdjęciu: pokój muzyczny dla pacjentów w jednym z pawilonów, źródło: Deutsche Heil Und Pflegeanstalten Für Psychischkranke In Wort Und Bild, w kolorze dzięki stronie myheritage.com

Bibliografia
Achremczyk, Stanisław (2012): Kortowo – od folwarku do uniwersyteckiego miasteczka, w: Mikrohistoria Kortowa. Konteksty – refleksje – narracje, red. Joanna Maria Garbula-Orzechowska. Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, 59-75

Chłosta, Jan (2012): Trzy osobliwe tajemnice dawnego Kortowa, w: Mikrohistoria Kortowa. Konteksty – refleksje – narracje, red. Joanna Maria Garbula-Orzechowska. Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, 59-75.

Piechocki, Stanisław (2000): Olsztyn styczeń 1945: portret miasta. Olsztyn: Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego.

Piechocki, Stanisław (2014): Czyściec zwany Kortau. Nieznana historia. wyd. 2. Olsztyn: Książnica Polska.

Sammet, Kai (2005): Habitus, Kapital und Spielräume: Auf der Suche nach einem Oberarzt für die Irrenanstalt Hamburg-Friedrichsberg im Jahr 1897. w: Gesnerus (62), s. 50–76.

Stoltenhoff, Adolf (1912): Provinzial Heil- und Pflegeanstalt in Kortau bei Allenstein, w: Deutsche Heil Und Pflegeanstalten Für Psychischkranke In Wort Und Bild, red. Johannes Bresler. Halle (t. 2), s. 177–182.

Czytaj dalej