Historia Kortowa   >   Program sterylizacji   >   Sterylizacja w Kortau
niemiecki plakat propagandowy: „60 000 marek kosztuje gminę ten dziedzicznie chory pacjent przez całe swoje życie. Towarzyszu, to też są twoje pieniądze.”
Sterylizacja w Kortau
NSDAP w Prusach Wschodnich zaczęło organizować się wcześnie, bo już w 1925 r. Prowincja była ważnym elementem w całej nazistowskiej układance – partia Hitlera wygrała tutaj już w 1930. Po wprowadzeniu „ustawy o sterylizacji” w 1933 rozpoczęto sterylizacje pacjentów chorych psychicznie. W Kortau zaczęto te praktyki w 1936 r. 
niemiecki plakat propagandowy: „60 000 marek kosztuje gminę ten dziedzicznie chory pacjent przez całe swoje życie. Towarzyszu, to też są twoje pieniądze.”
Erich Koch (drugi od prawej) i Hermann Goering w Olsztynie (1933 r.). Na zdjęciu: niemiecki plakat propagandowy „60 tys. M kosztuje gminę ten dziedzicznie chory pacjent przez całe swoje życie. Towarzyszu, to też są twoje pieniądze.”, źródło: Wikimedia Commons

NSDAP w Prusach Wschodnich
Narodowosocjalistyczna Niemiecka Parta Robotników w Prusach Wschodnich zaczęła się organizować już w 1925, prowincja była ważnym elementem w całej nazistowskiej układance. Można rzec, że była nawet jej kołem zamachowym – była to bowiem jedyna prowincja, w której NSDAP wygrało już w 1930 r. Hitlerowi bardzo zależało na generalicji i oficerstwie, które było głównie w Prusach – przekonał ich swoim militarnym programem i sprzeciwom wobec ograniczeń narzuconych przez traktat wersalski. Erich Koch (drugi od prawej) i Hermann Goering w Olsztynie (1933 r.).
Na zdjęciu: Erich Koch (drugi od prawej) i Hermann Goering w Olsztynie (1933 r.). Źródło: Piechocki - Czyściec zwany Kortau.
 

Sterylizacja w Kortau


Z chwilą zostania kanclerzem Niemiec w 1933 r. Hitler szybko wprowadził tzw. ustawę o sterylizacji, która zakładała sterylizację osób obciążonych chorobami i wadami genetycznymi. Teoretycznie nie obejmowała ona tak szerokiej grupy osób, jak np. ustawa ze Szwecji (sterylizacja była prowadzona w wielu innych krajach, w USA najwcześniej), ponieważ nie przewidziano w niej sterylizacji ze względów społecznych, lecz tylko genetycznych, ale w praktyce sterylizowano też osoby, które zachowywały się po prostu osobliwie. Piechocki opisuje w „Gazecie Olsztyńskiej” sterylizację 23-letniej kobiety, która w 1940 r. kąpała się nago na plaży i nie przejawiała żadnych innych cech choroby psychicznej. Wszyscy pracownicy socjalni Państwowego Urzędu Zdrowia mieli obowiązek znajdować osoby, które powinny być sterylizowane w myśl ustawy. Od 1936 sterylizowano w Kortau. Wg ostrożnych szacunków w całym Olsztynie (głównie w Kortau, ale także w szpitalu ginekologicznym) wykonano ok. 3 tysiące sterylizacji. W całych Niemczech okaleczono w ten sposób 375 tys. osób, z czego 200 tys. stanowili niedorozwinięci umysłowo, 73 tys. – schizofrenicy, 57 tys. – epileptycy, 30 tys. – alkoholicy.

Bibliografia
Koziełło-Poklewski, Bohdan (1985): Z badań nad strukturą terytorialną NSDAP w Prusach Wschodnich w latach 1921-1933, Komunikaty Mazursko-Warmińskie nr 3-4, s. 285-293

Kujawski, Ryszard (2014): Polskie środowisko neuropsychiatryczne wobec ustaw sterylizacyjnych w latach trzydziestych XX wieku. w: Psychiatria Polska 48 (1), s. 205–220

Piechocki, Stanisław (1986): Pruski wiatr w brunatne żagle. w: Gazeta Olsztyńska, 1986 (272), 1,3.

Piechocki, Stanisław (1997): Nagość pod pręgierzem. Tajemnice Kortowa. w: Gazeta Olsztyńska, 1997 (188), s. 5.

Piechocki, Stanisław (2014): Czyściec zwany Kortau. Nieznana historia. wyd. 2. Olsztyn: Książnica Polska.

Czytaj dalej

Ideologiczne podstawy sterylizacji i „eutanazji”

Od wieków osoby umysłowo chore były w społeczeństwach traktowane jako niebezpieczne i starano się je odizolowywać od ogółu. Właśnie dlatego Kortau, Świecie i inne zakłady były oddalone od miast. W XIX w. Benedict Morel opublikował „Traktat o degeneracji”, jego echem były prace, które stały się ideologicznymi podstawami zagłady chorych.
Czytaj więcej